Kiedy myślimy o przyczynach zanikania cennych zbiorowisk łąkowych, najczęściej przychodzą nam do głowy nowe osiedla, drogi i inna infrastruktura. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę, że równie dużym zagrożeniem są gatunki inwazyjne i ekspansywne. Rośliny takie jak nawłoć kanadyjska i nawłoć późna czy kolczurka klapowana potrafią w krótkim czasie zdominować całe fragmenty łąk, wypierając rodzime gatunki i tworząc ubogie przyrodniczo monokultury. Łąka zdominowana przez nawłoć szybko staje się biologiczną pustynią.
Dlatego jednym z podstawowych działań w ramach czynnej ochrony łąk jest regularne usuwanie gatunków inwazyjnych. To nierówna walka – rośliny te rozmnażają się znacznie skuteczniej od rodzimych gatunków, nie mają u nas naturalnych wrogów, a część z nich dodatkowo wydziela do gleby substancje utrudniające wzrost innym roślinom. Jeśli chcemy zachować bogactwo gatunkowe łąk, musimy wracać do tej pracy każdego roku.
W tym sezonie w walce z nawłocią i przegorzanem wsparł nas zespół Allegro w ramach wolontariatu Allegro Foundation, który odwiedził łąkę w Nieborowie. Co prawda deszcz skrócił nam dzień, ale i tak zrobiliśmy kawał roboty: usunęliśmy cały tegoroczny przyrost przegorzanu kulistego i poskromiliśmy podkaszarkami nawłoć kanadyjską. Było też trochę kolczurki klapowanej, ale dzięki nam nie ma jej już na obszarze, na którym prowadziliśmy prace. Przywróciliśmy więc znaczną przestrzeń do wzrostu rodzimymi roślinom łąkowym, a to już wkrótce przełoży się na lepsze warunki dla dzikich zapylaczy, motyli, ptaków i wielu innych łąkowych organizmów.
Cieszymy się, że ten dzień był także okazją do lepszego poznania łąk i zrozumienia, jak wrażliwe są ich ekosystemy.
Ochrona łąk to bardziej maraton, niż sprint. Nawłoć, kolczurka, przegorzan i inne obce oraz inwazyjne gatunki będą jeszcze wracać – odrastają z banku nasion ukrytych w glebie. Wiemy więc, że przed nami kolejne sezony pracy. Tym bardziej cieszy nas, jak wiele udało się zrobić wspólnie z wolontariuszami Allegro podczas jednego dnia wolontariatu.
Czy wiedzieliście, że dwie populacje tego samego gatunku roślin mogą wyglądać niemal identycznie, a jednocześnie różnić się pod względem genetycznym? To właśnie te różnice sprawiają, że rośliny są przystosowane do lokalnych warunków – klimatu, rodzaju gleby czy dostępności wody. Zrozumienie tego zróżnicowania jest jednym z fundamentów skutecznej ochrony przyrody i odpowiedzialnej odbudowy rodzimych łąk.
Dlatego Fundacja Kwietna zaangażowała się w realizację paneuropejskiego projektu badawczego GenGrassRestore Poland, którego głównym celem jest zrozumienie zmienności genetycznej traw i dzikich roślin w Europie, aby móc skutecznie i świadomie renaturyzować cenne siedliska przyrodnicze. Za nami pierwszy, bardzo intensywny etap prac, który pokazał, jak wiele można osiągnąć dzięki współpracy nauki, wolontariuszy i odpowiedzialnego biznesu.
Dlaczego GenGrassRestore Poland jest tak ważny?
W Polsce nadal brakuje praktycznych wytycznych dotyczących pochodzenia nasion wykorzystywanych do odtwarzania zbiorowisk łąkowych. W efekcie materiał siewny jest często przenoszony między odległymi regionami kraju, co może prowadzić do zubożenia lokalnej różnorodności genetycznej.
Projekt GenGrassRestore Poland ma dostarczyć naukowych podstaw do zmiany tego podejścia. Badania prowadzone przez prof. Magdalenę Szymurę z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu oraz prof. Tomasza Szymurę z Uniwersytetu Wrocławskiego pozwolą określić, skąd należy pozyskiwać nasiona, na jakie odległości można je bezpiecznie przenosić oraz jak planować działania związane z odtwarzaniem ekosystemów łąkowych.
Rolą Fundacji Kwietna w tym projekcie jest koordynacja części terenowej oraz organizacja pracy wolontariuszy, którzy będą pobierać próbki liści i nasion z 56 wytypowanych lokalizacji w całej Polsce.
Ponad 200 osób gotowych wesprzeć naukę!
Partnerstwo, które zapoczątkował wpis na LinkedIn
Na nasz apel opublikowany na LinkedIn błyskawicznie zareagował ORLEN, dostrzegając w projekcie wartość opartą na rzetelnych badaniach naukowych i realnym wpływie na ochronę bioróżnorodności.
Wsparcie objęło dwa obszary.
Po pierwsze, ORLEN sfinansował przygotowanie zestawów terenowych dla wolontariuszy. Dzięki temu mogliśmy przyjąć wszystkie zgłoszenia i wykorzystać potencjał osób, które chciały zaangażować się w projekt.
Po drugie, ORLEN Paczka została partnerem logistycznym akcji. Umożliwiła bezpłatne nadanie przesyłek z zestawami do automatów paczkowych i punktów odbioru w całej Polsce, a następnie sprawne odesłanie przez wolontariuszy zebranych próbek do badaczy.
Co więcej, do projektu dołączyli pracownicy różnych spółek Grupy ORLEN, angażując się w działania wolontariackie. Do udziału w badaniach terenowych zgłosiły się 24 osoby z całej Polski w ramach wolontariatu pracowniczego koordynowanego przez Fundację ORLEN oraz Zespół ds. Koordynacji Bioróżnorodności ORLEN S.A. Wolontariusze i wolontariuszki uczestniczyli w szkoleniu przygotowanym przez naszą Fundację i autorów projektu, które zapewniło im niezbędną wiedzę oraz umiejętności do prawidłowego poboru próbek zgodnie z jednolitą metodyką badawczą
„Zaangażowanie ORLEN w projekt GenGrassRestore Poland wynika z przekonania, że skuteczna ochrona bioróżnorodności wymaga współpracy wielu środowisk: nauki, organizacji społecznych, wolontariuszy i biznesu.
Projekt wpisuje się w założenia Planu działań na rzecz bioróżnorodności Grupy ORLEN do 2030 roku, wzmacniając nasze działania na rzecz ochrony i odbudowy bioróżnorodności oraz odpowiedzialnego zarządzania terenami.
Odtwarzanie rodzimych łąk to nie tylko działanie na rzecz przyrody, ale także inwestycja w odporność ekosystemów i jakość środowiska, w którym wszyscy funkcjonujemy. Dla ORLENU to również cenna wiedza, którą w przyszłości będzie można wykorzystać przy odtwarzaniu terenów i planowaniu działań przyrodniczych. Cieszymy się, że możemy wspierać projekty, które łączą ludzi, naukę oraz praktyczne działania i jednocześnie angażować pracowników Grupy ORLEN w inicjatywy, które mają realne znaczenie dla ochrony polskiej przyrody”.
— Arkadiusz Kamiński, Dyrektor Wykonawczy ds. Środowiska, ORLEN S.A.
Co dalej?
Etap rekrutacji został zakończony. Przed nami sezon intensywnych prac terenowych. Zebrany materiał stanie się podstawą analiz, które pomogą wypracować rekomendacje dotyczące ochrony i odtwarzania rodzimych łąk w Polsce.
Projekt GenGrassRestore Poland pokazuje, jak wiele można osiągnąć dzięki współpracy środowiska naukowego, organizacji pozarządowych, zaangażowania społecznego i odpowiedzialnego biznesu.
Serdecznie dziękujemy wszystkim Wolontariuszkom i Wolontariuszom oraz naszym Partnerom – ORLEN, Fundacji ORLEN i ORLEN Paczce – za wspólne zaangażowanie w realizację tego przedsięwzięcia.
W kolejnych tygodniach będziemy dzielić się z Wami relacjami z prac terenowych oraz przedstawiać postępy projektu GenGrassRestore.
Zanim 8 sierpnia internet zapełni się akcjami dla pszczół, sprawdźmy, które z nich naprawdę pomagają przyrodzie.
Ule na dachach biurowców, hotele dla owadów, saszetki nasion miododajnych roślin i żółto-czarne kampanie stały się niezwykle popularnym sposobem pokazywania troski o środowisko. Ale czy każde takie działanie rzeczywiście pomaga pszczołom? A może czasem wspiera przede wszystkim wizerunek organizatora?
Z okazji zbliżającego się Dnia Pszczół Fundacja Kwietna zaprasza na bezpłatny webinar:
🐝 PSZCZOŁY BEZ ŚCIEMY
Beewashing i prawdziwa pomoc zapylaczom
Podczas spotkania porozmawiamy o tym, jak planować działania dla pszczół, żeby przynosiły realne korzyści przyrodzie, a nie tylko dobrze wyglądały na zdjęciach i w raportach.
Czego dowiesz się podczas webinaru?
Wyjaśnimy między innymi:
-
Czym jest beewashing i jak go rozpoznać w działaniach publicznych oraz biznesowych.
-
Dlaczego ochrona pszczoły miodnej nie jest tym samym co ochrona dzikich zapylaczy.
-
Czy ule na dachach i terenach firmowych zawsze są dobrym pomysłem.
-
Komu rzeczywiście pomagają hotele dla owadów (i jak je mądrze instalować).
-
Jak wybierać rośliny i tworzyć ciągłość kwitnienia przez cały sezon.
-
Jak zapewniać dzikim pszczołom bezpieczne miejsca gniazdowania.
-
Dlaczego odpowiedni sposób koszenia i pielęgnacji terenu może być ważniejszy niż zakup kolejnej „instalacji dla owadów”.
-
Po czym poznać dobrze zaplanowany i merytoryczny projekt dla zapylaczy.
Pokażemy również, jakie konkretne działania można wdrażać na terenach: samorządowych, firmowych i przemysłowych, szkolnych, osiedlowych, parkowych oraz prywatnych.
Do kogo kierujemy to spotkanie?
Webinar dedykujemy w szczególności:
-
przedstawicielom samorządów i jednostek miejskich,
-
osobom odpowiedzialnym za zieleń i utrzymanie terenów,
-
zespołom ESG, CSR i zrównoważonego rozwoju,
-
projektantom zieleni i architektom krajobrazu,
-
szkołom i instytucjom edukacyjnym,
-
organizacjom i firmom realizującym projekty „dla pszczół”,
-
wszystkim osobom, które chcą pomagać zapylaczom skutecznie i odpowiedzialnie.
Ważne: Nie będzie to webinar przeciwko pszczelarstwu ani pszczole miodnej. Pokażemy natomiast, dlaczego hodowla jednego gatunku nie może zastępować ochrony dzikich pszczół, innych owadów i ich siedlisk.
Za nami pierwsza plenerowa edycja Dnia Łąki w Nieborowie. Dziękujemy Wam za dwa wyjątkowe dni na łące, wspólne warsztaty, spotkania i ciekawe rozmowy. Zorganizowaliśmy to wydarzenie minimalistycznie i w sposób bliski naturze. Bardzo się cieszymy, że tak wiele osób dołączyło do nas, by świętować zakwit łąk i po prostu być w przyrodzie – bez udogodnień i komercyjnych atrakcji.
Ptaki, motyle i nocne wabienie ciem
Dzień Łąki otworzył spacer z Agnieszką Pruszkowską, kierowniczką oddziału Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. Obserwowaliśmy ptaki łąkowe i nasłuchiwaliśmy ich głosów. Udało nam się zaobserwować m.in. dzierzbę gąsiorka oraz błotniaki stawowe. Przy okazji rozmawialiśmy o tym, jak zmieniający się klimat i mniej opadów wpływa na ekosystem łąk wilgotnych.
Z Natalią Pietraszewską i Jackiem Kazimierczakiem z „Poznaj Motyle” zobaczyliśmy, jak w praktyce wygląda monitoring motyli oraz praca z siatką entomologiczną. Zaobserwowaliśmy wiele motyli dziennych, m.in. rusałkę ceik, strzępotka ruczajnika, karłatka kniejnika i modraszka ikara.
Późnym wieczorem spotkaliśmy się z Natalią i Jackiem ponownie – tym razem na nocnym wabieniu ciem. Dzięki użyciu ekranu entomologicznego i specjalnego źródła światła (jest to w pełni bezpieczna metoda przeżyciowa) mogliśmy obserwować zawisaki, miernikowce i sówkowate z bardzo bliska, w żaden sposób im nie szkodząc.
Zioła łąki i sztuka koszenia
Do świata łąkowej botaniki i zielarstwa wprowadziła nas Lara Mołoniewicz z Floraprati. Otrzymaliśmy mnóstwo praktycznych wskazówek o tym, jak prawidłowo rozpoznawać dzikie rośliny i jak można korzystać z ich właściwości leczniczych.
Dzień Łąki zamknęły praktyczne warsztaty koszenia tradycyjnego. Poprowadził je Jacek Jerzmański – jeden z najlepszych praktyków koszenia kosą w Polsce. W sobotę dowiedzieliśmy się, jak odpowiednio przygotować kosę do pracy. W niedzielę łąki trochę zaskoczyły nas deszczem, ale i tak z sukcesem wypróbowaliśmy kosy pod okiem Jacka.
Organizacja Dnia łąki była możliwa dzięki wsparciu naszych mecenasów – marek Yepoda i Inpost. To dzięki nim udział w wydarzeniu był bezpłatny. Jesteśmy bardzo wdzięczni mecenasom łąk, dziękujemy że jesteście z nam!
Zeszliśmy z nieborowskich łąk, ale mamy nadzieję, że ich energia i uważność na przyrodę, zostaną z Wami na dłużej. Dziękujemy za wspólny czas w Nieborowie – i do zobaczenia niebawem!
Choć do czerwca jeszcze chwila, przyroda już teraz zaczyna nabierać rozpędu. Już niedługo wiosna wejdzie w swoją najpełniejszą fazę, a łąki powoli zamienią się w pulsujące bioróżnorodnością kwietne oazy. To dobry moment, by zacząć przygotowania do wyjątkowego święta natury.Fundacja Kwietna wraz z Przyjaciółmi Łąk zaprasza na pierwszą edycję Dnia Łąki w Nieborowie. Przygotowujemy wyjątkowe spotkanie z naturą, które odbędzie się w dniach 6–7 czerwca w Zespole Przyrodniczo-Krajobrazowym Nieborów, na terenie Bolimowskiego Parku Krajobrazowego.
Co dla Was przygotowaliśmy?
Dzień Łąki to warsztaty, spacery edukacyjne i spotkania w plenerze. W programie znajdziecie m.in.:
Warsztaty Dzika kuchnia – Poznamy jadalne rośliny łąkowe i nauczymy się, jak wykorzystywać je w kuchni. Odkryjemy smaki, które dosłownie mamy pod stopami.
W skrzydłach motyla – Spacer edukacyjny poświęcony motylom dziennym i nocnym – ich życiu, roli w ekosystemie i niezwykłym strategiom przetrwania.
Nie każdy bohater nosi pelerynę – Spotkanie z dzikimi pszczołami – naszymi najważniejszymi zapylaczami. Będzie to okazja, by przyjrzeć się ich światu z bardzo bliska.
Całodniowy warsztat koszenia kosą tradycyjną – praktyczne doświadczenie dawnych metod pracy z krajobrazem – koszenie jako sposób wspierania łąk i ich bioróżnorodności.
Koniecznie zaobserwujcie wydarzenie Dzień Łąki w naszych mediach społecznościowych by zobaczyć co jeszcze planujemy i nie przeoczyć aktualizacji. Potrzebne linki znajdziecie poniżej:
https://www.linkedin.com/events/7454455523736870913?viewAsMember=true
Mamy co świętować dzięki Mecenasom Łąk
Dzień Łąki to także święto życia na łąkach, które wspólnie odtwarzamy i przywracamy. To spotkanie jest naszą formą podziękowania dla wszystkich sprzymierzeńców dzikich łąk. Chcemy, aby ta czerwcowa przestrzeń – archetyp dzikości i mądrości natury – stała się dla nas wszystkich źródłem radości. Szczególne zaproszenie do wspólnego celebrowania łąk kierujemy do ich Mecenasów. Dzięki ich wsparciu udział w wydarzeniu jest bezpłatny.InPost, Greenvolt Power, Yepoda — dziękujemy, że jesteście z nami!
Dziedzictwo Elizy Orzeszkowej czyli łąka jako żywy łączniki historii, antropologii, medycyny ludowej i nauk przyrodniczych
Dzień Łąki ma również szczególne znaczenie symboliczne. Naszą Patronką podczas święta będzie Eliza Orzeszkowa. Dzień Łąki obchodzimy w rocznicę jej urodzin chcąc przywołać botaniczną pasję Elizy, o której niewielu wie. Orzeszkowa była uważną obserwatorką i kronikarką świata roślin. Jej zaangażowanie to nie tylko literackie opisy w „Nad Niemnem”, ale twarde fakty naukowe i etnograficzne. Stworzyła imponujący Zielnik: dzieło składające się z 80 kart i aż 280 zasuszonych okazów. Każda roślina była opisana nie tylko po polsku i łacinie, ale także w lokalnych nazwach ludowych (często białoruskich). W latach 1888–1891 na łamach czasopisma „Wisła” publikowała cykl „Ludzie i kwiaty nad Niemnem”.
Dokumentowała w nim zastosowania roślin w lecznictwie, wierzenia oraz fascynujące relacje mieszkańców wsi z przyrodą. Intrygowało ją, jak roślina „pracuje” w kulturze – jakie wiążą się z nią przysłowia, zwyczaje i jak leczyła pokolenia przed nami. Eliza nie patrzyła na łąkę jak na dekorację, ale widziała w niej żywe archiwum: przyrody, języka i ludowej wiedzy.
Dzikie rośliny na podium
Dzień Łąki, obchodzony w dniu urodzin Elizy Orzeszkowej, przypomina nam, że dzikie rośliny nie są chwastami. W rzeczywistości to gatunki rodzime, które od tysięcy lat współtworzą nasze krajobrazy, gleby i relacje biologiczne między organizmami. Są częścią naszego krajobrazu i dziedzictwa. Karmią, leczą, dają schronienie i inspirują. Tworzą sieci życia, w których funkcjonujemy. W świecie galopujących zmian klimatu oraz ich skutków takich jak susza i wymieranie gatunków – skłaniają do myślenia i działania na rzecz lepszej przyszłości.
Zaproszenie
Chcemy, by Dzień Łąki w Nieborowie stał się świętem całego ekosystemu łąk, które są czymś znacznie więcej niż zielonymi murawami. Dzień Łaki to także wspaniała okazja do networkingu wokół idei odtwarzania i ochrony dzikiej przyrody.
Dołączcie do nas, by zaczerpnąć energii łąki!
